Optrekkend vocht bestrijden

---

Optrekkend vocht is een veelvoorkomend probleem in woningen en herken je aan vochtplekken onderaan de muur, een muffe geur en afbladderende verf. Het ontstaat wanneer grondwater via poreuze materialen zoals baksteen en voegen omhoog trekt. In dit artikel van Homedeal lees je wat optrekkend vocht is, hoe je het herkent en wat je kunt doen om het probleem duurzaam aan te pakken.

Inhoudsopgave

Wat is optrekkend vocht en waarom is het een probleem?

Optrekkend vocht ontstaat wanneer grondwater via muren omhoog trekt door poreuze bouwmaterialen. Dit komt vooral voor bij woningen zonder goede waterkering in de fundering. Het vocht blijft meestal zichtbaar onderaan de muur en verdwijnt niet vanzelf.

Het probleem gaat verder dan alleen vochtplekken. Optrekkend vocht verslechtert de isolatie van muren, verhoogt de kans op schimmelvorming en kan op termijn leiden tot schade aan het metselwerk. Zonder aanpak wordt het probleem geleidelijk erger en nemen de herstelkosten toe.

Oorzaken

Vaak spelen meerdere oorzaken tegelijk een rol, zonder dat je je daar bewust van bent. De meest voorkomende oorzaken zijn:

1. Ontbrekende of verouderde waterkering
   Vooral bij oudere woningen ontbreekt een effectieve vochtkering in de fundering, waardoor grondwater vrij in de muren kan trekken.
2. Poreus metselwerk en voegen
   Oude bakstenen en versleten voegen nemen gemakkelijk vocht op en werken als een spons.
3. Hoge grondwaterstand
   Bij langdurig nat weer of een structureel hoge waterstand staat het grondwater dicht tegen de fundering aan.
4. Slechte ventilatie in kruipruimte of kelder
   Stilstaande, vochtige lucht verergert het probleem en houdt muren langer nat.
5. Beschadigd trasraam of afdichtende lagen
   Een kapot trasraam of verkeerd aangebrachte pleisterlagen zorgen ervoor dat vocht niet weg kan en juist omhoog wordt gezogen.

Gevolgen

Optrekkend vocht heeft niet alleen invloed op het uiterlijk van je woning, maar kan ook serieuze schade veroorzaken. Veelvoorkomende gevolgen zijn:

1. Loslatend stucwerk en afbladderende verf
   Vooral onderaan de muur zie je duidelijke schade aan de afwerking.
2. Schimmelvorming en muffe geur
   Vochtige muren vormen een ideale omgeving voor schimmels en huisstofmijt.
3. Gezondheidsklachten
   Schimmelsporen kunnen leiden tot hoesten, benauwdheid en allergische reacties.
4. Hogere energiekosten
   Natte muren isoleren slechter, waardoor je meer moet stoken om je huis warm te houden.
5. Structurele schade aan muren en fundering
   Bij langdurig vocht kunnen voegen afbrokkelen en kan vorst schade veroorzaken aan het metselwerk.

Het verschil tussen optrekkend, doorslaand en condensatievocht

Niet elk vochtprobleem is hetzelfde. Optrekkend vocht beweegt zich verticaal omhoog vanuit de grond en herken je aan een duidelijke horizontale vochtgrens onderaan de muur. Doorslaand vocht komt juist van buitenaf en dringt horizontaal door de muur heen, vaak door poreuze gevels of beschadigde voegen.

Condensatievocht ontstaat wanneer vochtige lucht neerslaat op koude oppervlakken, zoals ramen of slecht geïsoleerde muren. Dit zie je vooral in badkamers en keukens. Het verschil herkennen is belangrijk, omdat elke vorm van vocht een andere aanpak vraagt.

Waarom vooral oude huizen last hebben van optrekkend vocht

Huizen die gebouwd zijn vóór 1950 hebben vaker last van optrekkend vocht. In die periode werd meestal geen waterkering in de fundering aangebracht. Daarnaast zijn oudere bakstenen en voegen vaak poreuzer, waardoor ze vocht makkelijker opnemen. Een hoge grondwaterstand of slechte afwatering rond de woning maakt het probleem nog groter.

In kelders en kruipruimtes is het risico extra hoog. Het grondwater staat hier dichter bij de muren en kan sneller omhoog trekken. Daarom is het bij oudere woningen verstandig om tijdig een vochtspecialist in te schakelen.

Wat zijn de kosten van optrekkend vocht bestrijden?

De kosten voor het bestrijden van optrekkend vocht hangen af van de gekozen methode. Het injecteren van een vochtscherm is de meest gebruikte oplossing en kost gemiddeld € 50 tot € 90 per strekkende meter. Deze methode is geschikt voor lichte tot matige gevallen van optrekkend vocht, zowel bij de binnenmuur als de buitenmuur.

Bij ernstig optrekkend vocht is onderkappen van de fundering nodig. Dit is een ingrijpende maar permanente oplossing, met kosten tussen de € 200 en € 400 per strekkende meter. In sommige situaties is het verbeteren van drainage of afwatering rondom de woning noodzakelijk. De kosten hiervoor liggen gemiddeld tussen de € 1.500 en € 4.000.

Hoe herken je optrekkend vocht?

Optrekkend vocht herkennen: duidelijke signalen

Optrekkend vocht herken je aan een combinatie van typische signalen die vooral onderaan de muur zichtbaar zijn. Let hierbij op de volgende kenmerken:

• Vochtplekken onderaan de muur
  Deze zitten meestal tot ongeveer 30 à 150 centimeter boven de vloer. De muur voelt hier koud en klam aan en droogt nauwelijks op, zelfs niet tijdens droge periodes.
• Witte aanslag of zoutuitbloei
  Je ziet witte of lichtgrijze kringen op de muur. Dit zijn zouten die met het grondwater omhoog komen en op het oppervlak achterblijven wanneer het vocht verdampt.
• Loslatend pleisterwerk of afbladderende verf
  Door het voortdurende vocht laat stucwerk los en begint verf onderaan de muur te bladderen of op te bollen.
• Muffe geur in huis
  Een aanhoudende muffe geur, vooral in ruimtes op de begane grond, wijst vaak op vochtproblemen en schimmelvorming achter het oppervlak.
• Schimmelvorming op muur of achter behang
  In ernstigere gevallen verschijnt er zwarte of donkere schimmel, meestal laag op de muur of achter behang en plinten.
• Verschil in vochtpercentage per hoogte
  Meet je met een vochtmeter, dan is het vochtpercentage het hoogst vlak boven de vloer en neemt dit af naarmate je hoger meet. Dit is een typisch kenmerk van optrekkend vocht.

Zelf meten: zo controleer je het!

Met een eenvoudige vochtmeter kun je zelf een eerste controle uitvoeren. Meet onderaan de muur en herhaal dit op verschillende hoogtes. Bij optrekkend vocht is het vochtpercentage het hoogst vlak boven de vloer en neemt dit geleidelijk af. Een gezonde muur heeft meestal een vochtpercentage tussen de 2% en 4%. Bij optrekkend vocht liggen deze waarden vaak tussen de 8% en 15%.

Deze meting geeft slechts een indicatie. Voor een betrouwbare diagnose en een blijvende oplossing is een professionele inspectie nodig.

Wat te doen tegen optrekkend vocht: praktische tips

Heb je last van optrekkend vocht en vraag je je af wat je zelf kunt doen? Dan is het belangrijk om te weten dat sommige maatregelen het probleem kunnen vertragen of beperken, maar het meestal niet definitief oplossen. Toch zijn dit goede eerste stappen:

Tip 1: verbeter de ventilatie in huis

Slechte ventilatie zorgt ervoor dat vocht langer in muren en ruimtes blijft hangen. Zorg vooral in kelders en kruipruimtes voor voldoende luchtcirculatie. Denk aan ventilatieroosters, mechanische ventilatie of het regelmatig luchten van deze ruimtes. Dit verlaagt de luchtvochtigheid en remt schimmelvorming, maar stopt het optrekkend vocht zelf niet.

Tip 2: controleer de kruipruimte

Optrekkend vocht in de kruipruimte verergert vaak het probleem in de muren erboven. Kijk of de kruipruimte goed geventileerd is en of er geen plassen water blijven staan. In sommige gevallen helpt het plaatsen van extra ventilatieopeningen of een dampremmende folie op de bodem.

Tip 3: zorg voor een goede afvoer van regenwater

Regenwater dat langs de fundering blijft staan, verhoogt de vochtbelasting op de muren. Controleer of dakgoten en regenpijpen goed werken en leid het water voldoende ver van de woning weg. Ook een aflopende bestrating rondom het huis helpt om water weg te houden van de gevel.

Tip 4: herstel beschadigde voegen en metselwerk aan de buitenmuur

Slechte voegen en scheuren in de buitenmuur zorgen ervoor dat muren extra vocht opnemen. Door deze te laten herstellen, beperk je de hoeveelheid water die de muur kan binnendringen. Dit lost optrekkend vocht niet op, maar voorkomt dat het probleem erger wordt.

Tip 5: wees voorzichtig met zelf behandelen

Optrekkend vocht zelf behandelen met vochtwerende verf, speciale coatings of een ontvochtiger kan de klachten tijdelijk verminderen. De muur lijkt droger en de geur neemt af. De oorzaak, het grondwater dat omhoog trekt, blijft echter aanwezig. Hierdoor komt het probleem vrijwel altijd terug.

Tip 6: kies voor een structurele oplossing bij blijvend vocht

Blijft het probleem bestaan, dan is een professionele aanpak nodig. Denk aan het injecteren van een vochtscherm of, bij ernstige gevallen, het onderkappen van de fundering. Deze oplossingen stoppen het optrekkend vocht bij de bron en voorkomen verdere schade aan je woning.

Laat bij twijfel altijd een vochtspecialist meekijken. Die kan bepalen of je te maken hebt met optrekkend vocht aan de binnenmuur, buitenmuur of vanuit de kruipruimte, en welke oplossing het meest geschikt is voor jouw situatie.

Veelgestelde vragen